Upadłość konsumencka bywa przedstawiana jako wymazanie długów. To uproszczenie w obie strony: umarza więcej, niż wielu sądzi, ale są zobowiązania, których nie umorzy nigdy i w żadnej części. Poniżej realne skutki.

Co dzieje się z majątkiem

Z dniem ogłoszenia upadłości majątek dłużnika wchodzi do masy upadłości, a zarząd nad nim przejmuje syndyk. To on spienięża składniki majątku i dzieli uzyskane środki między wierzycieli.

Najczęstsze pytanie dotyczy mieszkania. Jeżeli dłużnik jest właścicielem nieruchomości, co do zasady zostanie ona sprzedana. Prawo przewiduje jednak istotne zabezpieczenie: z sumy uzyskanej ze sprzedaży wydziela się kwotę na najem innego lokalu, odpowiadającą przeciętnemu czynszowi, na okres od dwunastu do dwudziestu czterech miesięcy. Sąd bierze przy tym pod uwagę potrzeby mieszkaniowe upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu.

Osoba, która mieszka w lokalu wynajmowanym, nie traci go z powodu upadłości - nie ma tu czego sprzedawać.

Co dzieje się z dochodami

Wynagrodzenie wchodzi do masy w części podlegającej zajęciu; reszta pozostaje do dyspozycji upadłego na bieżące utrzymanie. W praktyce oznacza to sytuację zbliżoną do egzekucji komorniczej, z tą różnicą, że postępowanie zmierza do zakończenia zadłużenia, a nie do jego bezterminowej obsługi.

Plan spłaty wierzycieli

Po zakończeniu likwidacji majątku sąd - wysłuchawszy upadłego, syndyka i wierzycieli - ustala plan spłaty: czas jego trwania i wysokość miesięcznych rat, dostosowane do możliwości zarobkowych upadłego i liczby osób na jego utrzymaniu. Po wykonaniu planu pozostała część zobowiązań zostaje umorzona.

W sytuacjach, w których upadły trwale nie jest zdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat, możliwe jest umorzenie zobowiązań bez ustalania planu spłaty. To rozwiązanie wyjątkowe i sąd bada je szczególnie uważnie.

Czego upadłość NIE umorzy

To najważniejsza część tego tekstu i najczęstsze źródło rozczarowań. Umorzeniu nie podlegają:

• zobowiązania alimentacyjne - w żadnym wypadku i w żadnej części
• renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci
• orzeczone przez sąd kary grzywny
• obowiązek naprawienia szkody oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę
• nawiązki i świadczenia pieniężne orzeczone jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie
• zobowiązania do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem

Osobna uwaga o alimentach: po ogłoszeniu upadłości wypłaca je syndyk, w terminach wymagalności, w kwocie nie wyższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Nadwyżka ponad tę kwotę nie znika - pozostaje zobowiązaniem upadłego.

Skutki, o których warto wiedzieć zawczasu

• Jawność. Postępowanie jest ujawniane w rejestrze, więc informacja o upadłości jest dostępna publicznie.
• Zdolność kredytowa. Przez lata po zakończeniu postępowania uzyskanie kredytu bywa trudne lub niemożliwe.
• Prowadzenie działalności. Upadłość konsumencka dotyczy osób nieprowadzących działalności gospodarczej - przy działalności obowiązuje odrębny tryb.
• Obowiązki informacyjne. Upadły ma obowiązek współdziałania z syndykiem. Zatajenie majątku jest najczęstszą przyczyną odmowy umorzenia zobowiązań.

Podsumowanie

Upadłość konsumencka realnie kończy spiralę zadłużenia wobec banków, firm pożyczkowych i windykatorów. Nie kończy natomiast obowiązków alimentacyjnych ani zobowiązań wynikających z przestępstwa - i to warto wiedzieć, zanim złoży się wniosek.

Ocenę szans i prowadzenie sprawy opisaliśmy na stronie upadłości konsumenckiej. Jeżeli problem dotyczy wysokości alimentów, a nie samego zadłużenia, właściwą drogą jest sprawa o ich obniżenie w ramach prawa rodzinnego.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady w indywidualnej sprawie.