Koszty dochodzenia niezapłaconej faktury rozkładają się na trzy etapy: przedsądowy, sądowy i egzekucyjny. Większość z nich obciąża ostatecznie dłużnika, ale dwie pozycje potrafią wrócić do wierzyciela - opłata przy umorzeniu egzekucji na jego wniosek oraz koszty, których sąd nie zasądzi.

Poniżej stawki obowiązujące we wrześniu 2026 r. z podaniem przepisu, wyliczenie na konkretnej kwocie i trzy pułapki kosztowe.

Etap przedsądowy: rekompensata bez wezwania

Przy transakcjach handlowych wierzycielowi przysługuje od dłużnika rekompensata za koszty odzyskiwania należności, i to bez wezwania, od dnia nabycia prawa do odsetek (art. 10 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych).

Wartość świadczenia	Rekompensata
do 5 000 zł	równowartość 40 EUR
powyżej 5 000 zł, ale poniżej 50 000 zł	równowartość 70 EUR
50 000 zł i więcej	równowartość 100 EUR

Równowartość ustala się według średniego kursu euro NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie stało się wymagalne (art. 10 ust. 1a). Kurs bierze się więc z konkretnego dnia powiązanego z terminem płatności, a nie z dnia pozwu.

Dwie rzeczy, o których łatwo zapomnieć:

• oprócz rekompensaty przysługuje zwrot w uzasadnionej wysokości kosztów odzyskiwania należności przewyższających tę kwotę (art. 10 ust. 2),
• roszczenie o rekompensatę nie może być zbyte (art. 10 ust. 4) - przy sprzedaży wierzytelności zostaje ono u pierwotnego wierzyciela.

Odsetki: 13,75 % w drugiej połowie 2026 r.

W transakcjach handlowych odsetki przysługują bez wezwania, za okres od dnia wymagalności do dnia zapłaty, jeżeli wierzyciel spełnił swoje świadczenie i nie otrzymał zapłaty w terminie (art. 7 ust. 1).

Wysokość to stopa referencyjna NBP powiększona o dziesięć punktów procentowych, a gdy dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy - o osiem punktów (art. 4 pkt 3). Konkretną wartość ogłasza minister dwa razy w roku:

Okres	Dłużnik zwykły	Publiczny podmiot leczniczy
1 lipca – 31 grudnia 2026 r.	13,75 % rocznie	11,75 % rocznie

Podstawa: obwieszczenie Ministra Finansów i Gospodarki z 22 czerwca 2026 r. (M.P. poz. 642). Stawka obowiązuje do końca roku - na kolejne półrocze ogłaszana jest nowa.

Etap sądowy: opłata od pozwu i koszty pełnomocnika

Opłata od pozwu o zapłatę zależy od wartości przedmiotu sporu. Powyżej 20 000 zł jest to 5 % tej wartości, a poniżej obowiązuje drabinka opłat stałych - zebraliśmy ją w tekście o opłatach sądowych w sprawach cywilnych.

Kluczowa dla windykacji jest jednak inna zasada: od pozwu spełniającego przesłanki postępowania nakazowego oraz w elektronicznym postępowaniu upominawczym pobiera się jedną czwartą opłaty (art. 19 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych).

Niżej są też stawki minimalne pełnomocnika. Rozporządzenie o opłatach za czynności adwokackie przewiduje osobną, obniżoną tabelę dla postępowania upominawczego, nakazowego i elektronicznego postępowania upominawczego:

Wartość przedmiotu sprawy	Stawka zwykła (§ 2)	Nakazowe, upominawcze, EPU (§ 3)
do 500 zł	90 zł	60 zł
powyżej 500 zł do 1 500 zł	270 zł	180 zł
powyżej 1 500 zł do 5 000 zł	900 zł	600 zł
powyżej 5 000 zł do 10 000 zł	1 800 zł	1 200 zł
powyżej 10 000 zł do 50 000 zł	3 600 zł	2 400 zł
powyżej 50 000 zł do 200 000 zł	5 400 zł	3 600 zł
powyżej 200 000 zł	10 800 zł i więcej	7 200 zł

W razie skutecznego wniesienia sprzeciwu lub zarzutów opłatę ustala się na zasadach ogólnych (§ 3 ust. 2) - obniżona stawka obowiązuje więc dopóty, dopóki sprawa nie przejdzie w tryb sporny.

Etap egzekucyjny: 10 % albo 3 %

W sprawie o egzekucję świadczeń pieniężnych komornik ściąga od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 10 % wartości wyegzekwowanego świadczenia (art. 27 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych).

Stawka spada do 3 %, jeżeli dłużnik w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji wpłaci należność do rąk komornika lub na jego rachunek (art. 27 ust. 2).

Uwaga na art. 27 ust. 3: kwota wpłacona wierzycielowi bezpośrednio przez dłużnika nie stanowi wyegzekwowanego świadczenia. Przyjęcie zapłaty „obok” komornika nie zamyka więc sprawy tak, jak się zwykle zakłada.

Pozycja	Wysokość	Przepis
Opłata stosunkowa od dłużnika	10 % wyegzekwowanego świadczenia	art. 27 ust. 1
Zapłata w miesiąc od zawiadomienia	3 %	art. 27 ust. 2
Widełki opłat stosunkowych w sprawie	nie mniej niż 150 zł i nie więcej niż 50 000 zł	art. 25 ust. 1
Opłata minimalna przy zapłacie w terminie miesiąca	150 zł	art. 28 ust. 1
Opłata minimalna przy egzekucji z rachunku, wynagrodzenia lub wierzytelności	200 zł	art. 28 ust. 2
Opłata minimalna w pozostałych przypadkach	300 zł	art. 28 ust. 3

Dwie pozycje, które mogą obciążyć wierzyciela

To najczęściej pomijana część rachunku i jedyna, w której płaci ten, kto dochodzi swojego.

Umorzenie egzekucji na wniosek wierzyciela. W takim wypadku wierzyciela obciąża opłata stosunkowa w wysokości 5 % wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania (art. 29 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych). Od tej zasady są wyjątki:

• jeżeli wierzyciel wykaże, że przyczyna umorzenia wiąże się ze spełnieniem świadczenia przez dłużnika w terminie miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji albo z zawarciem w tym terminie porozumienia - opłatę ponosi dłużnik,
• jeżeli zapłata lub porozumienie nastąpiły po upływie miesiąca - dłużnika obciąża opłata w wysokości 10 %,
• jeżeli wniosek o umorzenie złożono przed doręczeniem dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji - opłata wynosi 100 zł (art. 29 ust. 2).

Praktyczny wniosek: dogadanie się z dłużnikiem w trakcie egzekucji warto udokumentować i zmieścić w miesięcznym terminie, bo od tego zależy, kto zapłaci opłatę.

Koszty nieuwzględnione przez sąd. Zasadą jest, że koszty procesu ponosi strona przegrywająca, ale sąd zasądza je w granicach stawek minimalnych i kosztów rzeczywiście niezbędnych. Różnica między umówionym honorarium a stawką zasądzoną zostaje po stronie wierzyciela.

Wyliczenie na fakturze 30 000 zł

Pozycja	Tryb zwykły	Nakazowy lub EPU
Opłata od pozwu	1 500 zł	375 zł
Stawka minimalna pełnomocnika	3 600 zł	2 400 zł
Rekompensata za koszty odzyskiwania	równowartość 70 EUR
Odsetki za pół roku opóźnienia przy 13,75 %	ok. 2 062 zł
Opłata komornicza, gdy dłużnik zapłaci w miesiąc	900 zł (3 %), obciąża dłużnika
Opłata komornicza w pozostałych wypadkach	3 000 zł (10 %), obciąża dłużnika
Opłata przy umorzeniu na wniosek wierzyciela	1 500 zł (5 %), obciąża wierzyciela

Różnica między trybem zwykłym a nakazowym to w tym przykładzie 2 325 zł mniej do wyłożenia na starcie. Dlatego pierwszą rzeczą przy ocenie sprawy jest sprawdzenie, czy dokumenty pozwalają skorzystać z postępowania nakazowego.

Od czego zacząć

1. Ustal datę wymagalności - od niej biegną odsetki i od niej liczy się kurs euro dla rekompensaty.
2. Sprawdź, czy masz dokumenty pozwalające na postępowanie nakazowe; to obniża opłatę sądową do jednej czwartej.
3. Nalicz rekompensatę, nawet jeżeli nie wysyłałeś wezwania - należy się z mocy ustawy.
4. Jeżeli dłużnik zgłasza się w trakcie egzekucji, udokumentuj porozumienie i zmieść się w miesięcznym terminie.
5. Nie przyjmuj zapłaty bezpośrednio, nie uzgadniając tego z komornikiem - taka wpłata nie liczy się jako wyegzekwowana.

Masz nieopłacone faktury? Prowadzimy windykację należności oraz stałą obsługę prawną przedsiębiorców w Gliwicach i okolicy. Skontaktuj się z kancelarią - ocenimy, czy sprawa nadaje się do trybu nakazowego i ile realnie wyniesie wyłożony koszt.

Stan prawny: wrzesień 2026 r. Podstawa: ustawa z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r. poz. 1790); obwieszczenie Ministra Finansów i Gospodarki z 22 czerwca 2026 r. w sprawie wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych (M.P. poz. 642), obowiązujące do 31 grudnia 2026 r.; ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 1228); rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 215); ustawa z 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 377). Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w indywidualnej sprawie.